Een ‘refund scam’ is een sluwe truc waarbij oplichters zich voordoen als hulpvaardige klantenservice of terugbetalingsafdeling. Het lijkt alsof ze geld willen terugstorten, maar eigenlijk zijn ze uit op jouw vertrouwen én je bankrekening. Vooral bedrijven en zelfstandigen die online verkopen zijn kwetsbaar. Hier leggen we uit hoe deze fraude in elkaar zit, zodat je hun valkuilen moeiteloos herkent.
Het eerste contact: een zogenaamd terugbetalingsverzoek
Het begint meestal met een telefoontje of e-mail. Je hoort bijvoorbeeld dat een dienst die je ooit hebt gebruikt ermee stopt en dat je in aanmerking komt voor een terugbetaling. Soms wordt beweerd dat je onterecht hebt betaald voor een abonnement of software, of dat je bankkaart gebruikt is voor een online aankoop of om te spelen bij buitenlandse goksites. In het bericht staat een telefoonnummer dat je moet bellen om het bedrag terug te krijgen.
Wat direct opvalt: de boodschap is vaag, noemt geen specifieke dienst en is vaak afkomstig van een generiek of onbekend e-mailadres. Zodra je doorklikt of belt, word je in contact gebracht met iemand van een ‘refund team’, zogenaamd namens een bekend bedrijf zoals Microsoft, PayPal of Amazon.
De oplichter wil toegang tot je computer
Tijdens het gesprek vertelt de oplichter dat je een programma moet installeren, zogenaamd om de terugbetaling te verwerken. Denk aan software zoals AnyDesk of TeamViewer. Zodra je hiermee akkoord gaat, nemen ze de controle over jouw scherm over. Vervolgens vragen ze of je kunt inloggen op je bankomgeving.
Dat is hét moment om te stoppen. Een legitiem bedrijf zal nooit vragen om mee te kijken in je bankrekening, laat staan om jouw computer over te nemen. Toegang geven tot je apparaat is als het overhandigen van je huissleutels aan een vreemde.
De ‘terugbetaling’ blijkt nep
Zodra je bankomgeving openstaat, voeren ze hun truc uit. Eerst vragen ze hoeveel je terug zou moeten krijgen. Daarna zetten ze je scherm tijdelijk op zwart onder het mom van ‘beveiliging’. In werkelijkheid voeren ze bewerkingen uit terwijl jij niets kunt zien. Dit doen ze via het eenvoudigweg editen van je HTML.
Zo lijkt het alsof je duizenden euro’s hebt ontvangen. Of ze verschuiven geld tussen jouw eigen rekeningen om te doen alsof er extra geld is bijgestort. Zodra je je scherm weer terugziet, vragen ze: “Kun je bevestigen dat het bedrag is bijgeschreven?”
De val: terugstorten van het ‘teveel’
Nu komt het hart van de oplichterij. De medewerker doet alsof hij per ongeluk een veel te hoog bedrag heeft teruggestort. Hij raakt zogenaamd in paniek, zegt dat hij zijn baan zal verliezen en vraagt of jij het verschil wilt terugbetalen.
Ze geven je instructies om geld over te maken via een bankoverschrijving, of sturen je op pad naar een supermarkt om cadeaukaarten te kopen van bijvoorbeeld Google Play of iTunes. Jij leest vervolgens de codes voor aan de telefoon, waarna het geld verdwijnt in hun zak.
Waarom bedrijven hier extra alert op moeten zijn
Als je een webshop runt of digitale diensten aanbiedt, kunnen oplichters je benaderen via je zakelijke contactgegevens. Ze weten dat jij regelmatig met betalingen te maken hebt en proberen je daarin te manipuleren. Omdat de werkwijze professioneel oogt, lijkt het alsof je te maken hebt met een echte klant of partij.
Zo voorkom je dat je slachtoffer wordt
- Laat niemand op afstand je computer bedienen tenzij je zelf contact hebt gezocht met een erkende IT-dienstverlener. En ga helemaal nooit inloggen bij je bank terwijl iemand meekijkt.
- Geef nooit je bankgegevens of inlogcodes door, en log niet in terwijl iemand meekijkt.
- Betaal nooit via cadeaukaarten, dat is een klassiek signaal van oplichting.
- Controleer afzenders van e-mails en het taalgebruik in berichten, oplichters gebruiken vaak gebrekkig Nederlands of generieke aanhef.
Tot slot
Een terugbetalingsfraude is soms overtuigend opgezet, maar met een beetje gezond wantrouwen prik je er zo doorheen. Neem altijd even afstand als iemand zegt per ongeluk geld te hebben overgemaakt. Bel nooit zomaar een onbekend nummer terug en check bij twijfel altijd bij de officiële klantenservice van het genoemde bedrijf.